Chapter 8 · Section 3Textbook pages 157–159Tables 8.3, 8.4 · Figs 8.5–8.6

Alkenes and Alkynes – Unsaturated Hydrocarbons ആൽക്കീനുകൾ · ആൽക്കൈനുകൾ

Ripening bananas give off a tiny amount of ethene, and the hot blue flame that welders use to cut steel burns ethyne (acetylene). Both have carbon atoms joined by more than one bond. On this page you meet the two unsaturated families, fill Tables 8.3 and 8.4, find two more general formulae, and then sort ten hydrocarbons into their families.

📖 What you need (pages 3 and 4 of this guide)

A double bond ദ്വിബന്ധനം C=C is two shared pairs; a triple bond ത്രിബന്ധനം C≡C is three shared pairs (page 3).
Alkanes have only single bonds, are saturated and follow C_nH_2n+2; condensed formula, e.g. CH₃–CH₂–CH₃ (page 4).

1. Unsaturated hydrocarbons അപൂരിത ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ

⭐ Unsaturated hydrocarbons (page 157)

കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ദ്വിബന്ധനമോ ത്രിബന്ധനമോ ഉള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണിനെ പൊതുവായി അപൂരിത ഹൈഡ്രോകാർബൺ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

Hydrocarbons with a double bond or a triple bond between carbon atoms are generally called unsaturated hydrocarbons അപൂരിത ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ.

Why "unsaturated"? A carbon in a double or triple bond spends two or three of its four valencies on the other carbon, so it holds fewer hydrogen atoms than it could. Ethane C₂H₆ is "full"; ethene C₂H₄ and ethyne C₂H₂ are not.

2. Ethene – one double bond (Fig 8.5)

രണ്ട് കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ദ്വിബന്ധനമുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണിന്റെ ഘടന ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു (ചിത്രം 8.5). Fig 8.5 shows the structure of a hydrocarbon with a double bond between its two carbon atoms.

Fig 8.5 – ethene ഈഥീൻ, structural formula ഘടനാവാക്യം

Fig 8.6 – ethyne ഈഥൈൻ, structural formula

🧪 Ball-and-stick models ബോൾ & സ്റ്റിക്ക് മാതൃക – drag to turn

Ethene is flat – turn it edge-on and all six atoms line up. Ethyne is a straight rod.

Q (page 157). മുകളിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന സംയുക്തത്തിന്റെ തന്മാത്രാസൂത്രം എന്ത്? കണ്ടൻസ്ഡ് ഫോർമുല എഴുതൂ. What is the molecular formula of the compound in Fig 8.5? Write its condensed formula.

Molecular formula: Condensed formula:

Molecular formula C₂H₄; condensed formula CH₂ = CH₂. This is ethene ഈഥീൻ. Each carbon: 2 bonds in the C=C + 2 C–H bonds = 4 ✔.

ഇത്തരത്തിലുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകളിൽ ഏതെങ്കിലും രണ്ട് കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ദ്വിബന്ധനം വരത്തക്കവിധത്തിൽ കൂടുതൽ കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി ഘടനകൾ ചിത്രീകരിക്കുക. Now draw structures with more carbon atoms, keeping a double bond between two of the carbons. Use the builder to check your drawings – move the slider and watch the double bond stay between C1 and C2.

🏗️ Structure builder – carbons 1–10, choose the bond

Carbon atoms 3 Bond between C1 and C2

Look at C1 and C2. A double bond uses 2 of their 4 bonds, so C1 holds 2 H and C2 only 1 H. A triple bond uses 3, so C1 holds 1 H and C2 none. Every other carbon is just like in an alkane.

3. Table 8.3 – alkenes

ചുവടെ നൽകിയിട്ടുള്ള പട്ടിക പൂർത്തീകരിക്കുക. Complete the table below.

📋 Table 8.3 (page 158) – fill in the blanks

C atoms	Condensed formula	Molecular formula	State
2	CH₂ = CH₂	C₂H₄	gas
3	CH₂ = CH – CH₃	C₃H₆	gas
4	CH₂ = CH – CH₂ – CH₃	C₄H₈	gas
5	CH₂ = CH – CH₂ – CH₂ – CH₃	C₅H₁₀	liquid
6	CH₂ = CH – CH₂ – CH₂ – CH₂ – CH₃	C₆H₁₂	liquid

Structures: draw the carbon row with C=C between C1 and C2; C1 gets 2 H, C2 gets 1 H, the last carbon 3 H and every other carbon 2 H. (These are ethene, propene, butene, pentene and hexene.)

⭐ Alkenes (page 158)

ഏതെങ്കിലും രണ്ട് കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു ദ്വിബന്ധനമെങ്കിലും ഉള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകളെ ആൽക്കീനുകൾ (alkenes) എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Hydrocarbons with at least one double bond between any two carbon atoms are called alkenes ആൽക്കീനുകൾ.

പട്ടിക 8.3 വിശകലനം ചെയ്യുക. Analyse Table 8.3.

a. ആൽക്കീനുകളിൽ കാർബൺ ആറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണവും, ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമെന്ത്? What is the relation between the number of carbon atoms and the number of hydrogen atoms in alkenes?

b. ഒരു ആൽക്കീനിൽ 'n' കാർബൺ ആറ്റങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ എത്ര ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും? If an alkene has n carbon atoms, how many hydrogen atoms will it have?

c. ആൽക്കീനുകളുടെ പൊതുവാക്യം എഴുതുക. Write the general formula of alkenes.

a. The number of hydrogen atoms is twice the number of carbon atoms. b. 2n. c. General formula of alkenes: C_nH_2n.
Compared with the alkane of the same n, an alkene has 2 fewer H: the second bond of C=C uses one valency on each of the two carbons, so two H must go.

4. Ethyne – one triple bond (Fig 8.6)

രണ്ട് കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ത്രിബന്ധനം ഉള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണിന്റെ ഘടന ചുവടെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് നോക്കൂ. Look at the structure of the hydrocarbon with a triple bond between two carbon atoms (Fig 8.6, drawn above beside ethene). Choose "ethyne" in the ball-and-stick viewer to turn its model.

Q (page 158). മുകളിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന സംയുക്തത്തിന്റെ തന്മാത്രാസൂത്രം എഴുതുക. കണ്ടൻസ്ഡ് ഫോർമുല എഴുതുക. Write the molecular formula and the condensed formula of the compound in Fig 8.6.

Molecular formula: Condensed formula:

Molecular formula C₂H₂; condensed formula CH ≡ CH. This is ethyne ഈഥൈൻ (common name acetylene). Each carbon: 3 bonds in the C≡C + 1 C–H = 4 ✔.

Table 8.4 – alkynes

ചുവടെ നൽകിയിട്ടുള്ള പട്ടിക പൂർത്തീകരിക്കുക. Complete the table. (Tip: set the builder above to "triple" to check your structures.)

📋 Table 8.4 (page 159) – fill in the blanks

C atoms	Condensed formula	Molecular formula	State
2	CH ≡ CH	C₂H₂	gas
3	CH ≡ C – CH₃	C₃H₄	gas
4	CH ≡ C – CH₂ – CH₃	C₄H₆	gas
5	CH ≡ C – CH₂ – CH₂ – CH₃	C₅H₈	liquid
6	CH ≡ C – CH₂ – CH₂ – CH₂ – CH₃	C₆H₁₀	liquid

Structures: C≡C between C1 and C2; C1 gets 1 H, C2 gets no H, the last carbon 3 H and every other carbon 2 H. (Ethyne, propyne, butyne, pentyne, hexyne.)

⭐ Alkynes (page 159)

ഏതെങ്കിലും രണ്ട് കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു ത്രിബന്ധനമെങ്കിലുമുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകളെ ആൽക്കൈനുകൾ (alkynes) എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Hydrocarbons with at least one triple bond between any two carbon atoms are called alkynes ആൽക്കൈനുകൾ.

പട്ടിക 8.4 വിശകലനം ചെയ്യൂ. Analyse Table 8.4.

a. ഇവയിൽ കാർബൺ ആറ്റത്തിന്റെ എണ്ണത്തിന്റെ ഇരട്ടിയാണോ ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണം? Is the number of hydrogen atoms twice the number of carbon atoms in these?

b. കാർബൺ ആറ്റത്തിന്റെ എണ്ണത്തിന്റെ ഇരട്ടിയിൽനിന്ന് ഏത് സംഖ്യ കുറച്ചപ്പോഴാണ് ഇവയിൽ ഓരോന്നിലെയും ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റത്തിന്റെ എണ്ണം ലഭിച്ചത്? Which number, taken away from twice the number of carbon atoms, gives the number of hydrogen atoms?

H = 2 × C −

c. ഒരു ആൽക്കൈനിൽ 'n' കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ എത്ര ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും? (2n+2, 2n, 2n−2) If an alkyne has n carbon atoms, how many hydrogen atoms will it have?

d. ആൽക്കൈനുകളുടെ പൊതുവാക്യം എഴുതുക. Write the general formula of alkynes.

a. No – it is less than twice. b. 2: 2 = 2×2−2, 4 = 2×3−2, 6 = 2×4−2, 8 = 2×5−2, 10 = 2×6−2. c. 2n − 2. d. General formula of alkynes: C_nH_2n−2.
A triple bond uses two extra valencies on each of its two carbons, so an alkyne has 4 fewer H than the alkane with the same n, and 2 fewer than the alkene.

5. Three families, three general formulae പൊതുവാക്യം

Alkanes ആൽക്കെയ്നുകൾ

only C–C single bonds · saturated
C_nH_2n+2
CH₄, C₂H₆, C₃H₈ …

Alkenes ആൽക്കീനുകൾ

at least one C=C · unsaturated
C_nH_2n
C₂H₄, C₃H₆, C₄H₈ …

Alkynes ആൽക്കൈനുകൾ

at least one C≡C · unsaturated
C_nH_2n−2
C₂H₂, C₃H₄, C₄H₆ …

📈 H-count pattern finder – all three families

alkanes alkenes alkynes

The three lines are parallel and exactly 2 apart: each extra bond between two carbons removes 2 hydrogen atoms.

6. Classify the hydrocarbons (page 159)

? ചുവടെ തന്നിരിക്കുന്ന ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ തന്മാത്രാസൂത്രം വിശകലനം ചെയ്ത് അവയെ ആൽക്കെയ്ൻ, ആൽക്കീൻ, ആൽക്കൈൻ എന്നിങ്ങനെ പട്ടികപ്പെടുത്തുക. Analyse the molecular formulae of the hydrocarbons given below and list them as alkane, alkene and alkyne.

C₅H₁₀, C₃H₄, C₂H₄, C₅H₁₂, C₆H₁₂, C₇H₁₂, C₉H₂₀, C₃H₈, C₄H₆, C₄H₈

🗂️ Formula classifier

Tap a formula to place it – its test appears here.

Method: take n = number of carbons. Work out 2n + 2, 2n and 2n − 2. The one that equals the number of H tells you the family.

Alkane ആൽക്കെയ്ൻ (C_nH_2n+2)	Alkene ആൽക്കീൻ (C_nH_2n)	Alkyne ആൽക്കൈൻ (C_nH_2n−2)
C₅H₁₂, C₉H₂₀, C₃H₈	C₅H₁₀, C₂H₄, C₆H₁₂, C₄H₈	C₃H₄, C₇H₁₂, C₄H₆

Example: C₇H₁₂ → n = 7: 2n + 2 = 16, 2n = 14, 2n − 2 = 12 ✔ → alkyne.

Try any formula. Type a hydrocarbon formula (like C8H16 or C10H22) and the classifier tells you the family and draws one possible structure.

🔭 Go further

A molecular formula alone does not always decide the family. C₅H₁₀ fits an alkene (pentene) but also a ring compound with only single bonds (cyclopentane, page 8). For open-chain hydrocarbons with at most one multiple bond – the ones in this chapter's questions – the rule above works, and the textbook answer for C₅H₁₀ is "alkene". Also, the position of the double bond can change: CH₂=CH–CH₂–CH₃ is but-1-ene and CH₃–CH=CH–CH₃ is but-2-ene (both C₄H₈).

🏠 Alkenes and alkynes around you

Ethene C₂H₄ – a natural plant hormone that ripens fruit; also the raw material of polythene (plastic bags and bottles).
Propene C₃H₆ – raw material for polypropylene (buckets, chairs, food boxes).
Ethyne C₂H₂ (acetylene) – burnt with oxygen in the oxy-acetylene torch (about 3000 °C) to weld and cut metals.

⚠️ Calcium carbide ("carbide") is sometimes used illegally to ripen mangoes: with moisture it gives off acetylene and can carry poisonous impurities such as arsenic and phosphorus compounds. It is banned for fruit ripening – wash fruit well and avoid fruits that look evenly ripe outside but are raw inside.

⚠️ Common mistakes

Mixing up the general formulas ✗ – alkane 2n + 2, alkene 2n, alkyne 2n − 2.
Giving C2 of propene 2 H (CH₂=CH₂–CH₃) ✗ – that carbon would have 5 bonds. It is CH₂=CH–CH₃.
Writing ethyne as CH₂≡CH₂ ✗ – each carbon has only one bond left: CH≡CH.
"Alkenes have a double bond, so they have double the hydrogens" ✗ – a double bond means fewer hydrogens.

🌐 Explore online needs internet · opens in a new tab

📄 Hydrocarbon Wikipedia
Compounds of only carbon and hydrogen.
📄 Alkane Wikipedia
Saturated hydrocarbons CₙH₂ₙ₊₂.
📄 Alkene Wikipedia
Hydrocarbons with a C=C double bond, CₙH₂ₙ.
📄 Alkyne Wikipedia
Hydrocarbons with a C≡C triple bond, CₙH₂ₙ₋₂.
📄 Homologous series Wikipedia
Neighbouring members differ by –CH₂–.
🧪 Build a Molecule (PhET simulation) PhET, University of Colorado Boulder
Build methane, ethane, ethene and more from atoms.
🧪 MolView MolView
Draw a structure and see it in 3D (try butane, benzene, cyclohexane).

7. Check yourself

🧭 Summary

Unsaturated hydrocarbons അപൂരിത ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ have a C=C double bond or a C≡C triple bond.
Alkenes ആൽക്കീനുകൾ: at least one C=C. Ethene C₂H₄, CH₂=CH₂ (Fig 8.5). Table 8.3: C₂H₄, C₃H₆, C₄H₈, C₅H₁₀, C₆H₁₂. H = 2 × C → C_nH_2n.
Alkynes ആൽക്കൈനുകൾ: at least one C≡C. Ethyne C₂H₂, CH≡CH (Fig 8.6). Table 8.4: C₂H₂, C₃H₄, C₄H₆, C₅H₈, C₆H₁₀. H = 2 × C − 2 → C_nH_2n−2.
Classify by n: alkanes C₅H₁₂, C₉H₂₀, C₃H₈; alkenes C₅H₁₀, C₂H₄, C₆H₁₂, C₄H₈; alkynes C₃H₄, C₇H₁₂, C₄H₆.

Next: Homologous series ▶